Onze ondernemingsraad ondersteuning

In de Wet op de Ondernemingsraden zijn de taken, verantwoordelijkheden en de advies- en instemmingsverplichtingen opgenomen van de OR. De leden van de OR en de bestuurder dienen zich hieraan te houden. Ondernemingsraden hebben soms te maken met de voorgenomen verkoop van (delen van) het bedrijf waar ze hun OR-lidmaatschap uitoefenen. Meestal is dit voor de OR geen dagelijkse kost.

Er ontbreekt ervaring, kennis en inzicht in deze materie. De praktijk leert ons dat het voor het bestuur vaak ook een eenmalige gebeurtenis is, ondanks de externe deskundigen waar het bestuur gebruik van maakt. Er wordt door deze onervarenheid een aantal veelvoorkomende fouten gemaakt. Hierdoor ontstaat er onrust en ‘gedoe’ binnen de organisatie. Medewerkers voelen zich onzeker en er is onduidelijkheid over de gevolgen van de voorgenomen verkoop. Door als OR nadrukkelijk haar wettelijke rol op te eisen en deze goed geïnformeerd in te vullen, verloopt voor zowel de ondernemingsraad, de medewerkers en de bestuurder, zo’n verkoopproces soepel en levert deze voor iedereen betere resultaten op.

We kunnen jouw ondernemingsraad in alle stadia van een voorgenomen verkooptransactie bijstaan. Bijvoorbeeld door het vergroten van het kennisniveau door het houden van een interactieve kennisoverdragende workshop over het te verwachten verkoopproces (transactie- en integratieproces), bij het beoordelen van de adviesaanvraag, het optreden als vraagbaak, raadgever en klankbord gedurende het proces en bij het overleg met de bestuurder. We kunnen jou zelfs helpen bij het proces om tot één ondernemingsraad te komen.

De ondernemingsraad is een belangrijk orgaan binnen een organisatie. Zij heeft meerdere doelen en taken. Deze zijn vastgelegd in de Wet Op de Ondernemingsraden (WOR).

Generieke doelen en taken van de Ondernemingsraad.

De taken en doelen van de ondernemingsraad zijn:

  • De OR vertegenwoordigt de werknemers in een onderneming;
  • De werknemer kan via de ondernemingsraad invloed uitoefenen op het beleid in de onderneming;
  • De OR beschermt de belangen van de werknemers;
  • De OR  let op als er in de onderneming bijvoorbeeld zaken niet goed lopen. De OR bespreekt dit met de ondernemer;
  • De OR heeft net als de directie (bestuurder) de verantwoordelijkheid om medezeggenschap goed te laten werken en te ontwikkelen.

De OR vertegenwoordigt alle medewerkers in een onderneming. Zowel medewerkers als management. Daarnaast is het de verantwoordelijkheid van de OR om te helpen bij het goed functioneren van de onderneming in al haar doelstellingen. Dit staat beschreven in de WOR-artikel 2.

Wanneer moet de OR om advies worden gevraagd?

Volgens de wet moet de OR om advies worden gevraagd bij belangrijke beslissingen van financieel-economische of bedrijfsorganisatorische aard. Vanwege artikel 25 lid 1 van de Wet op de ondernemingsraden moet de OR de mogelijkheid krijgen om advies uit te brengen over een door de werkgever voorgenomen besluit tot:

  • de overdracht van de zeggenschap over de onderneming of een onderdeel daarvan;
  • het vestigen van, of het overnemen of afstoten van zeggenschap over een andere onderneming;
  • het aangaan van, het aanbrengen van een belangrijke wijziging in of het verbreken van een duurzame samenwerking met een andere onderneming, waaronder begrepen het aangaan, in belangrijke mate wijzigen of verbreken van een belangrijke financiële deelneming vanwege of voor een dergelijke onderneming;
  • de beëindiging van de werkzaamheden van de onderneming of van een belangrijk onderdeel daarvan;
  • een belangrijke inkrimping, uitbreiding of andere wijziging van de werkzaamheden van de onderneming;
  • een belangrijke wijziging in de organisatie van de onderneming, of in de verdeling van bevoegdheden binnen de onderneming;
  • het doen van een belangrijke investering van de onderneming.

De OR heeft dus een adviesrecht als het gaat om belangrijke voorgenomen bedrijfseconomische besluiten. Maar wanneer is een voorgenomen besluit belangrijk? Dat is niet exact te zeggen, omdat dit afhangt van de aard van het besluit, maar bijvoorbeeld ook van het aantal werknemers dat door het besluit geraakt wordt. Maar als er sprake is van een voorgenomen (gedeeltelijke) verkoop van de bedrijfsactiviteiten of een acquisitie, dan wordt een besluit (door de rechter vrij snel) als belangrijk aangemerkt.

Bekijk ook de  5 meestvoorkomende misverstanden rondom het adviesrecht voor ondernemingsraden bij een voorgenomen verkoop.

Het integratie- en afsplitsingsadvies voor de ondernemingsraad.

Als het thema groeistrategie, afsplitsing, carve out, verkoop of fusie aan de orde komt, gaat het in essentie voor de ondernemingsraad van de verkopende partij om een wijziging in de zeggenschap over het bedrijf of een deel daarvan. De aandeelhouder of eigenaar draagt zijn zeggenschap over de onderneming of een deel daarvan op termijn over aan een andere partij. Dit is een belangrijke wijziging van de organisatie.

Dat overdragen van zeggenschap, of een belangrijk deel daarvan, kan op verschillende manieren:

  • Door de verkoop van de bedrijfsmiddelen zoals gebouwen, inventaris, voorraden, vorderingen en schulden. Er is dan sprake van een bedrijfsfusie. De onderneming krijgt een andere aandeelhouder of eigenaar.
  • Twee ondernemers gaan samen en vormen een nieuwe onderneming. Er is dan sprake van een juridische fusie. Namelijk de twee rechtsvormen worden er één.
  • De aandeelhouders verkopen hun aandelen aan andere aandeelhouders. Er zijn dan nieuwe aandeelhouders. Als deze een meerderheidsbelang hebben, verandert de zeggenschapsverhouding in de organisatie.
  • Er kan ook een onderdeel van een bedrijf worden verkocht, een carve out of afsplitsing. Een andere partij krijgt het, na de overdracht van deze activiteiten, voor het zeggen bij het verkochte onderdeel.

Welke fasering is van belang voor de Ondernemingsraad  bij fusies en overnames?

Elk acquisitie- of overnameproces verloopt in stappen. Als de ondernemingsraad invloed wil uitoefenen, is het belangrijk al vroeg in het proces te weten welke kant het uitgaat. Daarom is het belangrijk dat de fasering van het proces, en wat daarin gebeurt, wordt gekoppeld aan de bevoegdheden van de ondernemingsraad. Zij zitten er namens het personeel en zijn dus een belangrijke stakeholder.

Het advies van de OR is nodig als de OR via haar advies nog wezenlijke invloed kan uitoefenen. Dus de adviesaanvraag moet tijdig door de bestuurder zijn ingediend, zodat de ondernemingsraad passend kan reageren. De praktijk is vaak anders. Vaak legt de bestuurder het voorgenomen besluit tot fusie of overname ter advisering voor als er al veel zaken zijn afgesproken. Daarom is het belangrijk voor de OR om al vroeg te weten hoe een fusie of overname zich kan aankondigen.

De fasering van een verkooptraject of overname is:

Fase 1: De bedrijfsstrategie, de aanleiding en de motieven.

De (gedeeltelijke) verkoop, fusie of een overname kan voor de directie van een organisatie een zinvolle optie zijn als bepaalde omstandigheden zich voordoen. Hierbij kun je denken aan bijvoorbeeld:

  • overcapaciteit op de markt;
  • te weinig eigen (innovatief)vermogen om een goede marktpositie te houden of te ontwikkelen;
  • het bestaan van financiële problemen;
  • een aandeelhouder die zich wil terugtrekken;
  • een belangrijke wijziging in de strategie van de onderneming.

Daarnaast kan het hebben van een algemene groeistrategie aanleiding zijn om de eerdergenoemde activiteiten te starten.

Vaak zijn bij de besluitvorming rondom de strategie de commissarissen of leden van de raad van toezicht betrokken. Deze zouden een acquisitie of integratie draaiboek beschikbaar kunnen hebben. Dit draaiboek kan ondersteuning en richting geven aan het totale proces.

Informatierecht

De ondernemingsraad heeft door de Wet op de Ondernemingsraden recht op informatie. Zij kan tenminste 2 keer per jaar met de bestuurder om tafel zitten om over de algemene gang van zaken en de toekomstverwachtingen te spreken. De ondernemingsraad kan in deze fase ook een deskundige inschakelen. Dit om bijvoorbeeld een analyse te laten maken van sterke en zwakke punten van het bedrijf, omgevingsontwikkelingen en mogelijke scenario’s voor de toekomst.

Print Friendly, PDF & Email

Fase 2: Het vooronderzoek.

Als de noodzaak tot fusie of overname door de directie gevoeld wordt, gaat deze op zoek naar de invulling daarvan. Zij pleegt een vooronderzoek of er (geïnteresseerde) partijen zijn die kunnen bieden wat de directie wil. Deze fase kenmerkt zich door de oriëntatie. Vaak wordt een externe Corporate Finance of MenA adviseur of investment banker ingeschakeld. Vooral om een partner, overnemende of over te nemen partij te zoeken en dit vooronderzoek en het vervolgtraject te begeleiden.

De veelgestelde vragen zijn:

  • Wie is in de markt voor een transactie?
  • Wat zijn voorwaarden waaronder een transactie plaats kan vinden?
  • Wat is de prijs?
  • Wat wordt ergens anders in de markt geboden?

Soms wordt er voorgesorteerd op de verwachte ontwikkelingen en vinden er interne reorganisaties of herstructureringen plaats. Dit om het bedrijf aantrekkelijk te maken voor een potentiële koper of aanstaande fusiepartner, het verkoopklaar maken van de onderneming.

Vervolgstap voor de OR

Een melding van de bestuurder dat men, eventueel met begeleiding, op zoek gaat naar potentiële partners of mogelijke kopers moet plaatsvinden in het overleg met de ondernemingsraad. Het gesprek over de algemene gang van zaken en toekomstverwachtingen is een prima platform voor dit thema. Deze melding kan namelijk leiden tot een toekomstige adviesaanvraag. Als de directie in deze fase het besluit neemt om een externe deskundige in te schakelen, moet zij hierover advies van de ondernemingsraad vragen(op basis van WOR artikel 25 lid 1 n).

Print Friendly, PDF & Email

Fase 3: De intentieverklaring en de Letter of Intent

Nadat er tijdens het vooronderzoek voldoende georiënteerd is, de verschillende kandidaten zijn vergeleken, en er vaak één potentiële kandidaat overblijft, starten vaak de onderhandelingen. Deze zullen tot een definitief besluit over de acquisitie of de verkoop moeten leiden. Deze fase besluit de organisatie met een voorovereenkomst. Deze wordt vastgelegd in een Intentieverklaring of een Letter of Intent (LOI).

Hierin worden bindende afspraken over de deal, de vervolgstappen inclusief een planning opgenomen. Meestal is er dan al een aanzienlijke mate van overeenstemming over de prijs en aanvullende voorwaarden bereikt. Deze LOI wordt vaak gekoppeld aan een melding aan de mededingings-autoriteiten, de SER of de Europese Commissie. Na het tekenen van de Letter of Intent wordt de voorgenomen acquisitie of verkoop dan ook door partijen meestal bekendgemaakt.

Adviesrecht OR

De ondernemingsraad heeft het adviesrecht over de Intentieverklaring of de Letter of Intent. De ondernemingsraad moet op het moment dat zij nog wezenlijke invloed uit kan oefenen om een adviesbeslissing worden gevraagd. Als eenmaal deze LOI is getekend heeft de ondernemingsraad alleen nog maar invloed op de gevolgen. Dus het is belangrijk voor het tekenen van de LOI een duidelijk beeld te hebben over de gevolgen van de voorgenomen transactie.

Print Friendly, PDF & Email

Fase 4. De Due Diligence (DD).

Nu koper en verkoper elkaar serieus als potentiële partners zien, gaan de boeken open en worden de organisatie die door de koper gekocht gaat worden tegen het licht gehouden. In deze due diligence fase zijn vooral de financiële, juridische en belastingexperts actief.

Integratie DD ontbreekt

Van groot belang is dat er ook een Integratie Due Diligence wordt uitgevoerd. Dit onderdeel wordt helaas vaak niet uitgevoerd, waardoor belangrijke inzichten niet worden verkregen. Dit onderzoek geeft antwoord op de vraag ‘Hoe wordt de te verwachten fusie of integratie georganiseerd. Vaak zijn bij de besluitvorming commissarissen of leden van de raad van toezicht betrokken. Deze zouden in een eerder stadium een acquisitie of integratie draaiboek beschikbaar kunnen hebben. Dit draaiboek kan in deze fase ondersteuning geven. Tot 80% van de acquisities gaat fout, met gedoe en verlies van menselijk kapitaal en bedrijfswaarde tot gevolg. Dit, omdat de  voorbereiding op de integratie onvoldoende aandacht krijgt, waardoor veelvoorkomende integratiefouten worden gemaakt.

Met de resultaten van het totale Due Diligence onderzoek worden de voorwaarden en condities van de transactie aangescherpt.

Adviesrecht ondernemingsraad

Als de bestuurder externe deskundigen bij dit traject inschakelt, en dat gebeurt in bijna 100% van de gevallen, heeft de ondernemingsraad adviesrecht bij deze keuze en mag advies geven over de opdracht van deze deskundige. De ondernemingsraad kan dit moment gebruiken om aan te geven welke zaken nog goed onderzocht moeten worden, wil zij een positief advies geven.

Print Friendly, PDF & Email

Fase 5: De overeenkomst, de Sales Purchase Agreement (SPA)

Nadat de uitkomsten van het DD onderzoek op tafel liggen, vinden de definitieve onderhandelingen plaats. Dit leidt tot het definitief besluit en de overeenkomst, de Sales Purchase Agreement, de SPA.

Adviesaanvraag ondernemingsraad

De ondernemingsraad moet hierover een adviesaanvraag krijgen. Dit is het moment voor de OR om de details te controleren en om nog ‘alle velden’ langs te gaan, een commissaris of toezichthouder uit te nodigen om de voorgenomen plannen door te spreken. De ondernemingsraad kan in dit stadium een externe deskundige inhuren of begeleiding vragen op basis van WOR art. 16. Dit om bijvoorbeeld de SPA, het fusie- en integratieplan, de businesscase, de begroting en de financiële voorwaarden tegen het licht te houden evenals te adviseren over de antwoorden op de adviesaanvraag.

Print Friendly, PDF & Email

Fase 6: de implementatie, de uitvoering van de bedrijfsintegratie.

Het fusie- of overnamebesluit is genomen. De transactie moet uitgevoerd worden. Een duidelijk integratie- of fusieplan met aandacht voor faalfactoren en alle aspecten van het business model, het financiële en het operating model is belangrijk. Tot 80% van de transacties leveren niet op waarvoor betaald is. Dit met alle gevolgen voor medewerkers, aandeelhouders, toeleveranciers en klanten. De meestgemaakte fouten treft u hier aan.

Rol van de  ondernemingsraad

De ondernemingsraad dient de uitvoering van de bedrijfsintegratie actief te volgen en dient regelmatig de resultaten van het implementatieplan met de bestuurder te bespreken. Verder is het belangrijk om contact te houden met de bij de uitvoering van de integratie betrokken medewerkers. Dit, zodat er een beeld ontstaat hoe de integratieactiviteiten op de werkvloer worden beleefd en de OR de knelpunten snel kan rapporteren.

Print Friendly, PDF & Email

Previous

Next

Hoe gaan we jouw ondernemingsraad helpen bij een voorgenomen verkooptransactie of een acquisitie?

  • We organiseren algemene kennisoverdracht over het verkoop- en integratietraject. Het doel van deze algemene kennisoverdracht is om de leden van de ondernemingsraad snel en effectief op  de hoogte te brengen van de processen, methodes, vaktermen, randvoorwaarden etc. bij de (voorgenomen) verkoop van activiteiten en de daaropvolgende bedrijfsintegratie.  De vragen die bijvoorbeeld beantwoord worden bij de kennisoverdracht zijn: Hoe verloopt een verkoopproces?, welke stappen bestaan er?, waar(om) speelt de ondernemingsraad een belangrijke rol, welke  andere rollen zijn er verder nog waar te nemen in het proces en hoe kan de ondernemingsraad daarin een beïnvloedende /opiniërende rol spelen?
  • We bespreken de eigen voorgenomen transactie. In dit onderdeel wordt nader ingezoomd op de specifieke eigen casus. Enkele van de te bespreken vragen zijn: Wat is de strategische reden van de voorgenomen deal? Zijn er andere invalshoeken of andere alternatieven die hetzelfde of betere resultaten zouden opleveren? Wat is de actuele status? Welke informatie is beschikbaar en welke niet, waarom niet? Wat zijn de gevolgen voor de door de OR vertegenwoordigde medewerkers. Hoe kan de OR de belangen van de medewerkers beschermen tijdens of na deze transactie of tijdens de gesprekken met de bestuurder? Hoe kan de OR een vinger aan de pols houden tijdens het verkooptraject of de daaropvolgende integratie? Hoe vult de OR haar rol in waarin zij ook verantwoordelijk is voor het goed functioneren van de onderneming in al haar doelstellingen? De eigen OR-uitgangspunten en de OR-belangen worden nadrukkelijk verwerkt in de bespreking van deze vragen.
  • We bieden hulp, steun en handjes bij de adviesaanvraag. De directie kondigt in een overlegvergadering een adviesaanvraag aan. We kunnen de OR, nadat de hierboven benoemde stappen zijn genomen, ondersteunen bij het beoordelen, het beantwoorden en het bespreken met de bestuurder en de raad van commissarissen. Dit kan schriftelijk, via een fysieke vergadering, of online op afstand. Uitgangspunt hierbij is de samen met de ondernemingsraad ontwikkelde uitgangspunten. Deze geven de bedrijfsspecifieke belangen, doelen en taken van de Ondernemingsraad weer.
  • We bieden hulp, steun en advies bij de bedrijfsintegratie. De integratie is een belangrijke vervolgstap na het tekenen van de koopovereenkomst. In deze fase moeten de strategische uitgangspunten, die aan de basis liggen van de transactie, in de steigers worden gezet. We zullen de ondernemingsraad nadrukkelijk wijzen op de veelgemaakte fouten, alternatieve werkwijzes en het gebruik van best practises. Dit, zodat de integratie enerzijds geen hoofdpijn oplevert voor de achterban van de OR en anderzijds dat de OR ook haar organisatieverantwoordelijkheden kan vullen.

Download onze Whitepaper over dit onderwerp. Ook maken we graag tijd om met jou of met jouw ondernemingsraad vrijblijvend, na het tekenen van een geheimhoudingsverklaring, jullie actuele casus te bespreken, eventueel in combinatie met onze maatwerk OR-workshop: Verkoop en overname. Bel met Evert Oosterhuis op 036-54 82 507 of stuur hem een mail, zodat we snel contact kunnen hebben. We zijn jou of jullie graag van dienst.

 

 

Print Friendly, PDF & Email