OR ondersteuning

Ondernemingsraden hebben te maken met acquisities of de voorgenomen verkoop van (delen van) het bedrijf. Meestal is dit geen dagelijkse kost voor de ondernemingsraad. In de Wet op de Ondernemingsraden zijn advies- en instemmingsverplichtingen opgenomen voor de OR. De bestuurder dient zich hieraan te houden.

De praktijk leert ons dat het bestuur, doordat het ook voor hun vaak een eenmalige gebeurtenis is, een aantal veelvoorkomende fouten maakt. Hierdoor ontstaat er onrust en ‘gedoe’ binnen de organisatie. Medewerkers voelen zich niet meer zeker en er is onduidelijkheid over de te volgen koers en richting. Door nadrukkelijk aandacht te besteden aan deze en andere veel voorkomende faalfactoren verloopt, voor zowel de medewerkers als de bedrijfsleiding, zo’n proces soepeler en levert deze voor iedereen betere resultaten op.

We kunnen jouw ondernemingsraad in alle stadia van een transactie bijstaan. Bijvoorbeeld bij het beoordelen van de adviesaanvraag, het houden van een interactieve workshop over het afsplitsings-, transactie- en integratieproces en de voorbereiding op de aan de advies of instemmingsaanvraag gekoppelde overlegvergadering. We kunnen zelfs helpen bij het proces om tot 1 ondernemingsraad te komen.

Onze benadering is gebalanceerd, zodat deze voor alle stakeholders van de organisatie waarde toevoegt. Namelijk een goed uitgevoerde acquisitie, integratie of afsplitsing kent zoveel mogelijk winnaars.

Het integratie- en afsplitsingsadvies voor de ondernemingsraad

Als het thema groeistrategie, afsplitsing of carve out, verkoop of fusie aan de orde komt, gaat het in essentie voor de ondernemingsraad van de verkopende partij om een verandering van zeggenschap over het bedrijf of een deel daarvan. De aandeelhouder of eigenaar draagt zijn zeggenschap over de onderneming of een deel daarvan op termijn over aan een andere partij. Dit is een belangrijke wijziging van de organisatie. Dat overdragen van zeggenschap, of een belangrijk deel daarvan, kan op verschillende manieren:

  • Door de verkoop van de bedrijfsmiddelen zoals gebouwen, inventaris, voorraden, vorderingen en schulden. Er is dan sprake van een bedrijfsfusie. De onderneming krijgt een andere aandeelhouder of eigenaar.
  • Twee ondernemers gaan samen en vormen een nieuwe onderneming. Er is dan sprake van een juridische fusie. Namelijk de twee rechtsvormen worden er één.
  • De aandeelhouders verkopen hun aandelen aan andere aandeelhouders. Er zijn dan nieuwe aandeelhouders. Als deze een meerderheidsbelang hebben, verandert de zeggenschapsverhouding in de organisatie.
  • Er kan ook een onderdeel van een bedrijf worden verkocht, een Carve Out of afsplitsing. Een andere partij krijgt het, na de overdracht van deze activiteiten, voor het zeggen bij het gekochte onderdeel.

Welke fasering is van belang voor de Ondernemingsraad  bij fusies en overnames?

Elk acquisitie- of overnameproces verloopt in stappen. Als de ondernemingsraad invloed wil uitoefenen, is het belangrijk al vroeg in het proces te weten welke kant het uitgaat. Daarom is het belangrijk dat de fasering van het proces, en wat daarin gebeurt, wordt toegelicht, wordt gekoppeld aan de bevoegdheden van de ondernemingsraad en eventueel in workshopverband wordt uitgelegd aan de leden van de OR. Zij zitten er namens het personeel en zijn dus een belangrijke stakeholder.

Het advies van de OR is nodig als de OR nog wezenlijke invloed kan uitoefenen door een advies uit te brengen. Dus de adviesaanvraag moet tijdig zijn ingediend, zodat de ondernemingsraad passend kan reageren. De praktijk is vaak anders. Vaak legt de bestuurder het voorgenomen besluit tot fusie of overname ter advisering voor als partijen al veel zaken hebben afgesproken. Daarom is het belangrijk al vroeg te weten hoe een fusie of overname zich kan aankondigen.

De fasering is:

  • Fase 1: Strategie, aanleiding en motieven;
  • Fase 2: Vooronderzoek;
  • Fase 3: Intentieverklaring en de Letter of Intent (LOI);
  • Fase 4: Due Diligence;
  • Fase 5: Overeenkomst;
  • Fase 6: Implementatie.

We kunnen een OR ondersteunen bij haar discussie met de bestuurder over:

De bedrijfsstrategie, de aanleiding en de motieven

De (gedeeltelijke) verkoop, fusie of een overname kan voor de directie van een organisatie een zinvolle optie zijn als bepaalde omstandigheden zich voordoen. Hierbij kun je denken aan bijvoorbeeld:

  • overcapaciteit op de markt;
  • te weinig eigen (innovatief)vermogen om een goede marktpositie te houden of te ontwikkelen;
  • het bestaan van financiële problemen;
  • een aandeelhouder die zich wil terugtrekken;
  • een belangrijke wijziging in de strategie van de onderneming.

Daarnaast kan het hebben van een algemene groeistrategie aanleiding zijn om de eerdergenoemde activiteiten te starten.

Vaak zijn bij de besluitvorming rondom de strategie de commissarissen of leden van de raad van toezicht betrokken. Deze zouden een acquisitie of integratie draaiboek beschikbaar kunnen hebben. Dit draaiboek kan ondersteuning en richting geven aan het totale proces.

Informatierecht

De ondernemingsraad heeft door de Wet op de Ondernemingsraden recht op informatie. Zij kan tenminste 2 keer per jaar met de bestuurder om tafel zitten om over de algemene gang van zaken en de toekomstverwachtingen te spreken. De ondernemingsraad kan in deze fase ook een deskundige inschakelen. Dit om bijvoorbeeld een analyse te laten maken van sterke en zwakke punten van het bedrijf, omgevingsontwikkelingen en mogelijke scenario’s voor de toekomst.

Hoe gaan we de OR helpen?

We gaan de OR helpen door de strategische keuzes, de aanleiding en de motieven  van een (gedeeltelijke) verkoop, fusie of een overname te beoordelen, een eventuele groeistrategie te toetsen. Ook kunnen we het acquisitie en integratie draaiboek beoordelen of helpen te ontwikkelen. Waar nodig geven we alternatieven of wijzen we op andere wegen die bewandeld kunnen worden om toch bepaalde doelstellingen te halen.

Het vooronderzoek

Als de noodzaak tot fusie of overname door de directie gevoeld wordt, gaat deze op zoek naar de invulling daarvan. Zij pleegt een vooronderzoek of er (geïnteresseerde) partijen zijn die kunnen bieden wat de directie wil. Deze fase kenmerkt zich door de oriëntatie. Vaak wordt een externe Corporate Finance of MenA adviseur of investment banker ingeschakeld. Vooral om een partner, overnemende of over te nemen partij te zoeken en dit vooronderzoek en het vervolgtraject te begeleiden.

De veelgestelde vragen zijn:

  • Wie is in de markt voor een transactie?
  • Wat zijn voorwaarden waaronder een transactie plaats kan vinden?
  • Wat is de prijs?
  • Wat wordt ergens anders in de markt geboden?

Soms wordt er voorgesorteerd op de verwachte ontwikkelingen en vinden er interne reorganisaties of herstructureringen plaats. Dit om het bedrijf aantrekkelijk te maken voor een potentiële koper of aanstaande fusiepartner, het verkoopklaar maken van de onderneming.

Vervolgstap voor de OR

Een melding van de bestuurder dat men, eventueel met begeleiding, op zoek gaat naar potentiële partners of mogelijke kopers moet plaatsvinden in het overleg met de ondernemingsraad. Het gesprek over de algemene gang van zaken en toekomstverwachtingen is een prima platform voor dit thema. Deze melding kan namelijk leiden tot een toekomstige adviesaanvraag. Als de directie in deze fase het besluit neemt om een externe deskundige in te schakelen, moet zij hierover advies van de ondernemingsraad vragen(op basis van WOR artikel 25 lid 1 n).

Hoe gaan we de OR helpen?

We gaan de OR helpen door  het vooronderzoek kritisch te beoordelen, de aannames die in dit vooronderzoek zijn gedaan en de partijen die betrokken zijn bij dit onderzoek kritisch te toetsen en eventueel te bevragen. Er dient zich een goed te controleren proces af te spelen, dat ondanks het soms vertrouwelijke karakter van de activiteit voor iedereen die binnen de geheimhoudingscircel zich bevindt, goed te volgen moet zijn.

De intentieverklaring en de Letter of Intent

Nadat er tijdens het vooronderzoek voldoende georiënteerd is, de verschillende kandidaten zijn vergeleken, en er vaak één potentiële kandidaat overblijft, starten vaak de onderhandelingen. Deze zullen tot een definitief besluit over de acquisitie of de verkoop moeten leiden. Deze fase besluit men met een voorovereenkomst. Deze wordt vastgelegd in een Intentieverklaring of een Letter of Intent (LOI).

Hierin worden bindende afspraken over de deal, de vervolgstappen inclusief een planning opgenomen. Meestal is er dan al een aanzienlijke mate van overeenstemming over de prijs en aanvullende voorwaarden bereikt. Deze LOI wordt vaak gekoppeld aan een melding aan de mededingings-autoriteiten, de SER of de Europese Commissie. Na het tekenen van de Letter of Intent wordt de voorgenomen acquisitie of verkoop dan ook door partijen meestal bekendgemaakt.

Adviesrecht OR

De ondernemingsraad heeft het adviesrecht over de Intentieverklaring respectievelijk de Letter of Intent. De ondernemingsraad moet op het moment dat zij nog wezenlijke invloed uit kan oefenen om een adviesbeslissing worden gevraagd. Als eenmaal deze LOI is getekend heeft de ondernemingsraad alleen nog maar invloed op de gevolgen. Dus het is belangrijk voor het tekenen van de LOI een duidelijk beeld te hebben over de gevolgen van de voorgenomen transactie.

Hoe gaan we de OR helpen?

We gaan de OR helpen de intentieverklaring en de LOI te doorgronden. Wat staat erin en wat juist niet. Wat is de betekenis van de geformuleerde teksten. Hoe moet de LOI worden geïnterpreteerd?

De Due Diligence (DD)

Nu koper en verkoper elkaar serieus als potentiële partners zien, gaan de boeken open en worden de organisatie die door de koper gekocht gaat worden tegen het licht gehouden. In deze due diligence fase zijn vooral de financiële-, juridische-, en belastingexperts actief.

Van groot belang is dat er ook een Integratie Due Diligence wordt uitgevoerd. Deze geeft antwoord op de vraag ‘Hoe wordt de te verwachten fusie of integratie georganiseerd. Vaak zijn bij de besluitvorming commissarissen of leden van de raad van toezicht betrokken. Deze zouden in een eerder stadium een acquisitie of integratie draaiboek beschikbaar kunnen hebben. Dit draaiboek kan in deze fase ondersteuning geven. Tot 80% van de acquisities gaat fout, met gedoe en verlies van menselijk kapitaal en bedrijfswaarde tot gevolg. Dit, omdat de  voorbereiding op de integratie onvoldoende aandacht krijgt, waardoor veelvoorkomende integratiefouten worden gemaakt.

Met de resultaten van het totale Due Diligence onderzoek worden de voorwaarden en condities van de transactie aangescherpt.

Adviesrecht ondernemingsraad

Als de bestuurder externe deskundigen bij dit traject inschakelt, en dat gebeurt in bijna 100% van de gevallen, heeft de ondernemingsraad adviesrecht bij de keuze en de opdracht van deze deskundige. De ondernemingsraad kan dit moment gebruiken om aan te geven welke zaken nog goed onderzocht moeten worden, wil zij een positief advies geven.

Hoe gaan we de OR helpen?

We gaan de OR helpen door de DD resultaten van betekenis te voorzien. De contouren van de integratie DD en de contouren van het integratieplan te beoordelen. Waar nodig geven we best practises voor de integratie DD en het integratieplan en komen met alternatieven voor de gekozen en gepresenteerde opties.

De overeenkomst, de Sales Purchase Agreement (SPA)

Nadat de uitkomsten van het DD onderzoek op tafel liggen, vinden de definitieve onderhandelingen plaats. Dit leidt tot het definitief besluit en de overeenkomst, de Sales Purchase Agreement, de SPA.

Adviesaanvraag ondernemingsraad

De ondernemingsraad moet hierover een adviesaanvraag krijgen. Dit is het moment voor de OR om de details te controleren en om nog ‘alle velden’ langs te gaan, een commissaris of toezichthouder uit te nodigen om de voorgenomen plannen door te spreken. De ondernemingsraad kan in dit stadium een externe deskundige inhuren of begeleiding vragen op basis van WOR art. 16. Dit om bijvoorbeeld de SPA, het fusie- en integratieplan, de businesscase, de begroting en de financiële voorwaarden tegen het licht te houden evenals te adviseren over de antwoorden op de adviesaanvraag.

Hoe gaan we de OR helpen?

We gaan de OR helpen door de SPA uit te leggen. Wat staat er wel en wat staat er niet in. Zijn er alternatieven voor SPA onderdelen. Zo ja welke?

De uitvoering van de bedrijfsintegratie

Het fusie- of overnamebesluit is genomen. De transactie moet uitgevoerd worden. Een duidelijk integratie- of fusieplan met aandacht voor faalfactoren en alle aspecten van het business model, het financiële en het operating model is belangrijk. Tot 80% van de transacties leveren niet op waarvoor betaald is. Dit met alle gevolgen voor medewerkers, aandeelhouders, toeleveranciers en klanten. De belangrijkste fouten treft u hier aan.

De ondernemingsraad dient de uitvoering van de bedrijfsintegratie actief te volgen en dient regelmatig de resultaten van het implementatieplan met de bestuurder te bespreken. Verder is het belangrijk om contact te houden met de bij de uitvoering van de integratie betrokken medewerkers. Dit, zodat er een beeld ontstaat hoe de integratieactiviteiten op de werkvloer worden beleefd en de OR de knelpunten snel kan rapporteren.

Hoe gaan we de OR helpen?

We gaan de OR helpen door de uitvoering van de bedrijfsintegratie als het gaat om aanpak van opmerkingen te voorzien.  We kijken hierbij naar inrichting, thematiek, bemensing, fasering, opdeling en projectstructuur, rapportagestructuren en geven waar nodig best practsies en alternatieven aan.

Previous

Next

Voor ondernemingsraden

Waarom heeft de OR ondersteuning nodig bij de voorgenomen verkoop van het bedrijf/organisatie?

Dat is eenvoudig. De OR of de leden van de OR hebben vaak de kennis en ervaring niet om een spelbepalende bijdrage te leveren in dit proces. De bestuurder maakt meestal bij deze processen gebruikt van een aantal adviseurs en kent  zijn marsroute. De bestuurder heeft je wellicht n.a.v. een in het kader van art. 24 WOR gehouden overlegvergadering gevraagd om op korte termijn advies te geven over de snel aan te leveren adviesaanvraag tot (voorgenomen) verkoop van (een deel van de) bedrijfsactiviteiten. Je hebt, als OR lid,  meer dan prima ervaring en kennis van de bedrijfsactiviteiten en bedrijfsprocessen en de dienstverlening van het bedrijf, maar hebt nog niet eerder met dit bijltje gehakt. Een verkooptraject is nieuw en onbekend voor jou en de andere leden van de OR. Een verkooptraject geeft daarnaast onzekerheid voor alle medewerkers en de andere stakeholders van de organisatie.  Om deze onzekerheid voor de Ondernemingsraad te verminderen en de kwaliteit van de beantwoording van de adviesaanvraag te verbeteren adviseren wij:

  1. Een interactieve workshop. Deze is van belang om de algemene MenA en integratiekennis op niveau te brengen in combinatie met de feitelijke uitgangspunten en tekst van de adviesaanvraag. Er wordt hiermee een basis gelegd voor de beantwoording van de adviesaanvraag.
  2. Dient de adviesaanvraag behandeld te worden. Hiervoor moet de aanwezige bedrijfskennis gecombineerd worden met de MenA en integratiekennis, zodat er een zo goed mogelijk uitgangspunt ontstaat voor de OR om haar advies goed gefundeerd uit te brengen.

We ondersteunen de ondernemingsraad op beide punten en kunnen vaak snel, binnen enkele dagen, helpen tegen scherpe tarieven.

Previous

Next

Wilt jij alle ontwikkelingen rondom de Ondernemingsraad en bedrijfsintegratie nog eens nalezen? Download onze White paper over integraties. Ook is het mogelijk om als OR lid vrijblijvend een online Bedrijfsintegratie Quickscan uit te voeren. Dit geeft jou snel inzicht in de meest voorkomende onderwerpen, issues kansen en bedreigingen bij een bedrijfsintegratie.

We maken ook graag tijd om met jou of met jouw OR vrijblijvend, na het tekenen van een geheimhoudingsverklaring, de actuele casus te bespreken. Bel met Evert Oosterhuis op 036-202 2361. We zijn jou of jullie graag van dienst.